عکسچاپ
section background
عکسبرداری از موضوعات گوناگون

عکسبرداری از موضوعات گوناگون

عکسبرداری از موضوعات گوناگون :

عکسهای گروهی : معمولا وقتی عده ای دور هم جمعند و خبر میشوند که کسی در آن میان صاحب دوربین عکاسی است ، با اصرار از او میخواهند تا یک عکس گروهی بگیرد . برای اینکار سعی کنید افراد حالتی طبیعی داشته باشند و ژستهای تصنعی نگیرند . این کار آسان نیست و صبر و تحمل زیادی لازم دارد . اشخاص را زیر آفتاب نگه ندارید . یک عکس گروهی که در سایه و یا هوای ابری خاکستری رنگ گرفته شود بهتر از تصویری است که در زیر آفتاب گرفته شده و نیمی از اشخاص با چهره های منقبض شکلک درآورده باشند . سعی کنید جمعیت را طوری قرار دهید که نور آفتاب از راست یا چپ به صورت آنها بتابد ، نه از مقابل . بدین ترتیب از اخم قیافه ها جلوگیری خواهد شد و هم عکس دارای عمق و بعد خواهد گردید . هنگامی که از گروهی با فلاش عکاسی می کنید ، خواهید دید که اشخاصی که به دوربین نزدیکترند ، روشنتر و اشخاصی که از دوربیندورترند ، تیره می افتند که بدین حالت افت فلاش میگویند . برای پرهیز از چنین مشکلی تلاش کنید اشخاص را تقریبا به یک فاصله نسبت به دوربین جای دهید . هنگام عکاسی از چند نفر توجه داشته باشید که تعداد فرد زیباتر و جذابتر از تعداد زوج افراد است .
انسان در فضای باز :

در این مورد امکان کمپوزیسیون و انتخاب نقطه دید و زاویه بهتر وجود دارد منتهی باید سعی کرد تا احساس طبیعی بودن از بین نرود . از نورهای خشن باید دوری جست و بهتر است در هوای ابری و سایه عکاسی کرد . در فضای باز میتوان از یک مقوای سفید و یا یک پارچه به عنوان یکرفلکتور(diffuseur) استفاده نمود و سایه ها را از بین برد . گاهی اوقات میتوان برای از بین بردن سایه های عمیق از فلاش پر کننده (fill flash) استفاده کرد . هنگامی که از چند نفر در فضای باز عکاسی میکنید ، سعی کنید پشت زمینه های شلوغی را به کار نبرید ، زیرا باعث پرت شدن حواس بیننده به پشت زمینه میشود . اگر از چند نفر عکس می گیرید ، مراقب باشید اتو فوکوس روی فضای بین دو شخص فوکوس نکند . پیش از گرفتن عکس سعی کنید بهترین زاویه چهره را پیدا کنید . عکس های گروهی در محیط کار میتواند نوع کار ، فعالیت و دست آورد آنها را نشان دهد و تصاویر زیبایی را خلق کند .

کنار دریا :

در کنار دریا موضوعات جالب فراوان است و غفلت از آن جایز نیست . نور کنار دریا بسیار موثر است و در محاسبه سرعت و دیافراگم دقت کافی لازم دارد تا از پرنور دیدگی جلوگیری شود . استفاده از فیلتر زرد یا سبز مفید است و جلوه ای خاص به تصویر می بخشد . میتوان با استفاده از جلوه خلاق تصویر ، به جای فیلتر استفاده نمود . به طور کلی عکسهای ضدنور جالبتر و زیباتر است ( منظور تصاویر ضد نوری نیست که همه چیز در آنها سیاه است ) . فیلتر UV برای جلوگیری از تاثیر اشعه ماوراء بنفش بسیار مناسب است . مراقب ذرات شن وماسه به داخل دوربین باشید . از کلید جبران نوردهی میتوان برای تصحیح رنگ و نور استفاده کرد . اگر جبران نوردهی به سمت + برود ، خطای نورسنجی را از بین میبرد و اگر به سمت – برود رنگهای آسمان و دریا را زیباتر میکند . از چوبهای آب آورده ، صدفها ، جلبکها ، شن های ساحل ، موج های دریا و … عکاسی کنید چون موضوعات جالبی هستند .
کودکان :

در عکاسی چهره می بایست با موضوع خود ارتباط برقرار کرد و به او آرامش داد . برای رسیدن به لحظه ای که شخص لبخندی طبیعی و زیبا بر لب داشته باشد ، باید بردبار بود . هنگام عکاسی از بچه ها وسیله ای مانند اسباب بازی میتواند توجهشان را جلب کند . با به کارگیری عدسی زوم ، آزادی عمل بیشتری در کادربندی خواهید داشت و در ضمن مزاحم بازی آنها نمی شوید . با به کارگیری حساسیت بالا (ISO 400) میتوانید در فضای کم نورو با سرعتهای بالای شاتر عکاسی کنید به طور کلی ارتفاع دوربین معمولا باید هم ارتفاع با چشمان شخص باشد . اگر از کودکان عکس می گیرید از فلاش استفاده نکنید . عکاسی از کودکان به همراه مادران خود میتواند تصاویر جالبی را خلق کند . بیش از دو متر به کودک نزدیک نشوید . در هنگام عکاسی از زانو زدن ، نشستن و حتی دراز کشیدن بر روی زمین نباید دریغ کرد و باید تمام زوایا را بررسی کرد .

111

عکسبرداری از مشاغل (تصاویر کار) :

مناظری از کارهای گوناگون است که در آنها حرکتی وجود دارد و از آنها هوای انسانی استشمام میشود . این عکسها معمولا با علم و اطلاع مدل گرفته میشود و اغلب در میان او و عکاس همکاری کاملی وجود دارد و به این ترتیب ، تکرار حالتهایی که بار اول به توفیق نینجامیده باشد ممکن خواهد بود . باید از درستی حالتها و ژستهای کارگر مطمئن بود تا از ساختگی بودن آنها جلوگیری شود . استفاده از وسایل و ابزار مربوط میتواند جلوه تصویر را بهبود ببخشد . قبل از عکسبرداری مدتی مراحل گوناگون هر کار را زیر نظر بگیرید و بعد از تماشایی ترین مرحله آن عکس بگیرید . حالتهای ضدنور میتواند تصاویر زیبا را بوجود بیاورد . از فضاها و پشت زمینه های شلوغ پرهیز کنید زیرا ممکن است توجه بیننده بیشتر از آنکه به موضوع جلب شود ، به پشت زمینه جلب شود . اگر در محلی هستید که امکان نورپردازی دارید ، حتما اینکار را انجام دهید و یک عکس بی نقص را ارائه کنید . هر وقت کارگری را مشغول کار دیدید بدون تامل و تردید چند عکس با سرعتهای مختلف از او بگیرید . اغلب تصاویر جالب و عکسهای داستانی زیبا به دست می آید .

222

برای گرفتن اینگونه عکسها باید اخلاقیات را نیز در نظر گرفت و حقوق انسانها را رعایت کرد . قبل از گرفتن عکس باید از اشخاصی که میخواهید عکاسی کنید اجازه بگیرید و سپس اقدام به عکس برداری کنید . دست فروشها ، کارگرهای ساختمانی ، صنعتگران و … موضوعات خوبی برای عکاسی داستانی هستند . فرض کنید در نزدیکی شما ساختمانی در حال ساخت وجود دارد و شما میتوانید از مرحله اول که خراب کردن آن است تا مرحله آخر که اتمام ساختمان است عکسهای پیاپی بیاندازید و مجموعه ای زیبا را فراهم کنید .

عکسبرداری از داخل خانه :

اگرچه استفاده از نور افکنهای عکاسی برای روشن کردن موضوع در داخل ساختمان بسیار خوب است ، مع هذا نباید فراموش کرد که با ISO بالا و نورهای لامپهای معمولی نیز میتوان عکس گرفت . در این مواقع خاموش کردن چراغهای موجود نه تنها لزومی ندارد بلکه وجود آنها مانند چراغهای سقفی و آباژورها ، محیطی گرم و صمیمانه به وجود میاورد . پس حتی اگر نور چراغهای عکاسی کافی باشد ، از خاموش کردن چراغهای اتاق خودداری کنید و حتی گاهی برای اینکه اثر نور چراغهای خانگی بهتر نشان داده شود لامپ آنها را با لامپهای قوی عکاسی عوض نمایید . میتوانید از نور فلاش های دوربین نیز بهره بگیرید و با باز کردن فلاش از روی کفشک و تاباندن آن به دیوار و یا سقف ، آن محیط را نورپردازی کنید . اگر از حساسیت نور بالا استفاده می کنید (ISO)، گزینه کاهش پارازیت را فراموش نکنید . در داخل خانه از لنزهای زاویه باز استفاده کنید تا فضای بیشتری را در عکس خود داشته باشید . فقط اگر از یک چهره در داخل خانه عکاسی میکنید و از لنز زاویه باز استفاده می کنید ، هیچگاه به سوژه نزدیک نشوید زیرا لنزهای زاویه باز صورت را کشیده و کج نشان میدهند . در داخل خانه چون نور کمتر از نور بیرون از خانه است لذا نمیتوان از سرعتهای خیلی بالا استفاده کرد ، پس این 2 نکته را به یاد داشته باشید :
1) برای ثبت یک حرکت از فلاش استفاده کنید
2) برای کاهش لرزش دست از سه پایه استفاده کنید
اگر قسمتی از سوژه تاریک است و در سایه قرار دارد میتوانید از یک رفلکتور کوچک استفاده کنید و یا سوژه خود را در کنار یک دیوار قرار دهید تا برای شما کار یک رفلکتور را انجام دهد . اشیای اضافی را از کادر بیرون کنید . اینکار باعث میشود موضوع اصلی بیشتر توجه بیننده را جلب کند . زمانی را برای خالی کردن صحنه اختصاص دهید ، به گونه ای که عکس تا حد امکان ساده و گویا باشد . مراقب اشیای پلان اول هم باشید ، زیرا ممکن است توجه بیننده را از موضوع اصلی کمتر کند . اگر میخواهید تمامی جزئیات از وضوح کامل برخوردار باشند از دیافراگم های بسته تر استفاده کنید (عدد بیشتر) . اگر از چهر افراد در داخل خانه عکس می گیرید ، فراموش نکنید که شخص را زیر نور لامپها قرار ندهید و زاویه تابش نور را بررسی کنید . نسبت به منبع نوری که عکاسی میکنید ، W/B توازن سسفیدی مناسب را انتخاب کنید .در عکاسی داخل منزل ، خطوط و پرسپکتیو نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند .

پرتره یا تکچهره (Portrait) :

تجزیه و تحلیل خطوط چهره انسان و اعطای قدرت نمایش تصویری صادق به آن ، بیشک بالاترین هدف عکاسی و در ضمن مشکلترین وظیفه آن است . پرتره از خالق خود مهارت فنی فراوان و احساس هنری عمیق می طلبد ، زیرا این دو توانایی هایی است که بدون آنها ایجاد یک تصویر حقیقی و طبیعی غیر ممکن است . در بحث موضوعهای گوناگون گفتیم که در خارج ساختمانها ، در فضای باز ، با نور طبیعی چگونه باید پرتره گرفت . در اینجا می خواهیم اشاره کنیم که این میدان عمل تا چه حد محدود است . اگرچه نور روز نرمش ، ملایمت ، عمق و برجستگی خوش آیندی به چهره میبخشد . اما خوب است بدانیم که معایب و اشکالات زیادی نیز دارد : مثلا متغیر و ناپایدار است ، و به میل و اراده عکاس قابل کنترل نیست . اگر از نور مستقیم خورشید ، بدون امکانات ملایم کردن سایه ها استفاده شود تصاویری خشن ایجاد خواهد شد که فقط برای بعضی چهره ها مناسب است . این نور خشن ، تنها در تصاویر کسانی که در حال کار و حرکت ، به سرعت از آنها گرفته شده قابل تحمل و اغماض است . پرتره هایی که در سایه گرفته میشود دارای سایه روشنهای لطیف و خوش آیند است و نور سایه برای مبتدیان پرتره راحت ترین و مناسبترین نور به شمار میرود . عکاسان متخصص پرتره یا پرترتیست ها معمولا استفاده از نور مصنوعی را ترجیح میدهند . پرتره از آغاز اختراع عکاسی تا کنون تغییرات فراوانی پیدا کرده است . اگر آلبوم پرتره های قدیمی را مطالعه کنیم خواهیم دید که نادار ، هیل ، تالبوت (پرترتیستهای مشهور اوایل اختراع عکاسی) ، اکثرا مدلهای خود را ایستاده و تمام قد یا حداقل نیم تنه عکاسی میکردند . آنها مثالها و نمونه هایی از کار خود به یادگار گذاشته اند که بسیار عالی و زیبا هستند و برای همیشه ارزش خود را حفظ خواهند کرد . جای تاسف است که این سبک کار کم کم متروک شده است . البته نمیتوان انکار کرد که ، بعضی از چهره ها دارای جاذبه خاص و غیر قابل انکاری است و ارزش تجزیه و تحلیل جزئیات آن را دارد . چنین صورتهایی برای عکسهای نمای درشت بسیار مناسب است . اما نمیتوان ادعا کرد که همه صورتها دارای چنین وضعی است . (عکس پرتره های قوی در قطع غیر متعارف (خیلی بزرگ) در سینما نمای نزدیک خوانده میشود)

چگونه یک پرتره خوب بگیریم ؟

بیش از هر چیز بهتر است که مدل را به دقت مطالعه کنیم . در فشردن دکمه شاتر ابدا نباید عجله داشت . برعکس او را باید به حرف زدن ، تکان خوردن وادار کرد . به این ترتیب است که بهترین و طبیعی ترین حالات وی کشف میشود که در یکی تفکر ، در دیگری لبخند و در سومی اندوه میتواند باشد . چرخیدن به دور مدل برای یافتن بهترین نقطه دید ، جایی که معایب او به نظر نرسد و مزایایش ارزش بیشتری پیدا کند ، از ضروریات است . اغلب چهره ها طرف خوب و طرف بد دارند . بعضیها صاحب نیمرخ جالب و بعضی دیگر فاقد آن هستند . یکی دارای چانه چاق و غبغب است که نباید سر را به پایین بیاورد و دیگری صاحب بینی بزرگ است که نباید عکس نیمرخ از او گرفته شود . زیبایی عکس هنرپیشگان و مخصوصا مدلها و مانکنها بیشتر مدیون آگاهی آنها از چگونگی قرار گرفتن در برابر دوربین است که به این ترتیب کمک زیادی برای یافتن بهترین نقطه دید به عکاس میکند .برای به دست آوردن تصویری خوش آیند از یک چهره ، بعضیها از عدسی مخصوص پرتره که خاصیت نرم کردن تصویر را دارند ، استفاده میکنند . این نرمش را که با واضح نبودن عکس به علت نامیزانی فاصله عدسی نباید اشتباه کرد محوی هنری میگویند . این عدسی ها با نرم کردن کناره های خطوط بعضی از معایب چهره مانند چین و چروک را نیز نرم میکنند و در نتیجه به مقدار قابل توجهی ، حتی گاهی کاملا ، نیاز به روتوش را از بین میبرند .

شدت و ضعف نرمش در این عدسیها قابل کنترل است و میتوان آنرا در حد لزوم کم و زیاد کرد . برای دوربینهای کوچک که امکان به کار بردن عدسیهای مزبور نیست ، شیشه های مخصوصی میسازند که مانند فیلتر بروی عدسی بسته میشود و با شکست نور ، نرمش لازم را ایجاد میکند ، این شیشه هارا فیلتر نرم کننده یا پخش کننده مینامند .

فاصله کانونی عدسی :

چنانکه در مبحث عدسیها نیز توضیح داده شد ، عکس گرفتن از فاصله نزدیک سبب کج شکلی میشود که جدا باید از آن پرهیز کرد . بنابراین از عدسیهایی که دارای فاصله کانونی بلندتری هستند باید استفاده کنید تا بتوانید بدون نزدیک شدن ، چهره درشت بگیرید . در هر صورت نباید بیش از 5/1 متر به مدل نزدیک شوید . بهترین و مناسبترین عدسی برای پرتره ، عدسی هایی هستند که دارای فاصله کانونی دو برابر عدسی نرمال در هر دوربینی باشند . مثلا در دوربینهای 35 میلیمتری که فاصله کانونی عدسی نرمال آنها 50 میلیمتر است ، برای پرتره عدسی هایی با فاصله کانونی 85 تا 105 میسازند .
وسایل نورپردازی :

منابع نور مصنوعی که در پرتره مورد استفاده قرار میگیرد عبارتند از :
1) لامپهای مخصوص عکاسی : که عمر آنها صد ساعت است و بیش از هر نوع دیگر به کار میروند . این لامپها با نور 3200 درجه کلوین برای عکاسی رنگی بسیار مناسب هستند .

2) لامپهای هالوژن : این لامپها از لوله باریک و کوچکی از جنس سیلیسیوم ساخته شده اند . در داخل آنها مثل لامپهای عادی یک سیم تنگستن جای دارد و لوله محتوی گازهای نادر و ذرات ریز ید است . عمر این لامپها در حدود 2000 ساعت است و نوری معادل 3400 درجه کلوین دارند . معمولا قدرت این لامپها 1000 وات میباشد که بسیار نور خوبی دارند .

3) فلاش : اکثر عکاسان پرتره ازاین دسته استفاده میکنند که تجهیزاتی به شرح زیر دارند :
الف) کاسه های استاندارد یا پارابولیک ها (Standard reflector) در این کاسه ها لامپهای فتوفلاید قرار میگیرد و به مصرف نور عمومی میرسد .نوری که توسط کاسه ها تابیده میشود پر کنتراست ، یک نواخت و شدید است ، از اینرو از سرپوشها مثل لانه زنبوری استفاده میکنند تا از شدت آن بکاهند .
ب) نور دایره ای (Snoot) نور این پروژکتورها پخش نمیشود و به همین علت هر جایی را که لازم باشد روشن میکند . ، بدون اینکه نورش به نواحی دیگر برسد . از این نور برای روشن کردن اطراف شانه ، نورپردازی موها و پرتاب دایره نوری استفاده میشود و مزیت این نورافکن در این است که به علت داشتن دهانه ای تنگ ، احتمال ایجاد فلر (پراکندگی) را به حداقل میرساند .
ج) بارندور (Barndoor) نور منبع فلاش توسط سایبنهایی به سمت سوژه هدایت میشوند تا از پراکندگی آن جلوگیری شود . این صفحات معمولا در چهار جهت به فلاش متصل میشوند . یکی از مزایای دیگر بارندورها این است که میتوان با بستن سایبانها سوژه را نورپردازی کرد ، بدون اینکه روی پسزمینه تاثیر بگذارد .
د) نور نقطه ای (Spot Light) نور اسپات برای نورپردازی از فواصل دور و محدود به صورت موضعی یا پخش اشکال در پرده نمایش به صورت اسلاید در پسزمینه ی عکس به کار میرود . در روی این فلاشها یک لنز وجود دارد که آنها را قابل تنظیم و کنترل میکند .
ن) چتر (Umbrella) نور تابیده شده توسط چترها ملایم ، شفاف ، کم کنتراست ، یک نواخت و نرم است . چترها در دو نوع عبوری (شفاف) و بازتابی ساخته میشوند . چترهای بازتابی در سه نوع سفید ، نقره ای و طلایی وجود دارند و بهترین آنها چتر سفید است چون به مراتب نوری طبیعی تر و نرمتر را نسبت به نقره ای ارائه میدهد . از چتر طلایی برای افزایش دمای رنگ استفاده میکنند .
و) سافت باکس (Softbox) مشابه چترها هستند با این تفاوت که امکان نصب سایبان شبکه ای و ماسکها روی آنها وجود دارد . هرچه اندازه سافت باکس بزرگتر باشد ، نور آن ملایم تر میشود . این دسته از مهمترین و پر کاربردترین ابزارها جهت نورپردازی میباشند . نمونه های بزرگتری از آنها نیز با اسم آکتاباکس (Octabox) و یا مگالایت (Mega Light) نیز وجود دارد که برای عکاسی صنعتی و درفضاهای بسیار بزرگ بکار میرود .
ه) کاسه پرده ی پشت (Background Light) از این ابزار برای نورپردازی پسزمینه یا فون استفاده میشود . در ضمن روی آنها امکان نصب انواع فیلترهای رنگی نیز وجود دارد .
ی) صفحات منعکس کننده (Reflector) رفلکتورها صفحاتی هستند که سطح آن از مواد بازتاب دهنده ساخته شده تا نور را به سمت سوژه بازتاب دهند . هدف استفاده از رفلکتورها ، کاهش و کنترل کنتراست تصویر ، پر کردن سایه ها و یا کنترل دمای رنگ تصویر میباشد . این صفحات در اندازه های مختلف و در سه رنگ طلایی ، نقره ای و سفید وجود دارند . رفلکتورهای نقره ای نور بیشتری را بازتاب میدهند و این بازتاب به صورت مستقیم است .

333

به غیر از موردهایی که ذکر شد ، ابزارهای دیگری نیز مانند میز نور ، بازویی و بوم ، فرستنده رادیویی ، پانتوگراف ، خیمه یا چادر ، گوبو ، فون یا بک گراند ، سه پایه و تک پایه نیز وجود دارد که در مورد تمامی ابزارهای نورپردازی و نحوه استفاده از هرکدام ، به طور کامل صحبت میکنیم .آماده شدن برای عکسبرداری

نورسنجی :

سرعت مسدود کننده و درجه دیافراگم را طوری باید انتخاب کرد که به مقدار لازم نوردهی انجام شود ، نه کمتر و نه بیشتر . وقتی بیحرکت ماندن در برابردوربین برای مدل مشکل باشد ، بهتر است از میدان وضوح صرف نظر کرد و با دیافراگم بازتری عکس گرفت تا با امکان استفاده از سرعتهای بیشتر از تکان خوردگی مدل جلوگیری شود . اکثر عکاسان پرتره برای به دست آوردن مقدار نورسنجی صحیح از نورسنج استفاده میکنند و با استفاده از این دستگاه میتوانند مقدار دیافراگم ، سرعت شاتر ، حساسیت نور و حتی میزان فلاش را در زمان بسیار اندک به دست آورند .تنظیم فاصله : در عکسبرداری از چهره ، مخصوصا در مواقعی که صورت درشت گرفته میشود ، معمولا از فاصله عدسی را باید روی چشمها میزان کرد . دیافراگم را تا آنجا باید بست که خطوط و نقاط اصلی در داخل میدان وضوح واقع شود . در تصاویری که فقط چهره را نشان میدهد بینی و چانه حتما باید داخل میدان وضوح باشد . اگر گوش و گردن را نتوان واضح نشان داد چندان ناراحت کننده نخواهد بود . اما در عکسهای تمام قد و یا نیم تنه وضع فرق میکند و لازم است که همه جای بدن در نهایت وضوح باشد .

جای دوربین :

در مباحث قبل گفتیم که پرتره تیست باید به دور مدل بگردد تا مناسبترین نقطه را بیابد توجه باید داشت که در این سیر و سیاحت اگر دوربین به مدل خیلی نزدیک شود در چهره و یا اندام او بدشکلی به وجود خواهد آورد . ارتفاع دوربین از سطح زمین نیز در این مورد اهمیت خاص دارد برای بعضی از چهره ها زاویه دید بالا و برای بعضی دیگر زاویه دید پائین مناسبتر است . اما اکثرا وضع متوسط ، یعنی در برابر صورت ، نتیجه بهتر و رضایت بخش تری میدهد . به طور کلی یگانه راهنمای عکاس در این مورد ، تجربه و حس هنری اوست .
تمام رخ = برای صورت های لاغر مناسب است چون صورت را گرد نشان میدهد ولی بعد را از بین میبرد .
سه رخ = صورت را لاغر نشان میدهد و برای صورتهای گرد مناسب است . و در ضمن در این حالت تصویر دارای بعد میشود .
زاویه بالا و پایین = زاویه بالا بر پیشانی ، چشم و ابرو تاکید میکند _ و زاویه پایین بر فک ، چانه و سوراخ بینی تاکید میکند .
زمینه یا فن : یکی از عناصر اصلی و اساسی پرتره ، زمینه است که کوچکترین غفلت و مسامحه ای در مورد آن جایز نیست . هرقدر به انتخاب زمینه مناسب بیشتر توجه شود ، نتیجه بهتری به دست خواهد آمد . در عکاسی پرتره هدف از تصویر کشیدن شخص ، نشان دادن شخصیت اوست ،
بنابراین در پسزمینه سوژه نباید عناصر شلوغ و گمراه کننده ای باشد . در هر وضعی ، زمینه چنان باید انتخاب شده باشد که دقت و توجه را از موضوع اصلی منحرف و به سوی خود جلب نکند . زمینه های کاملا سفید و یا سیاه به ندرت و در موارد خاص میتواند ارزش مدل را نمایان کند . با قرار دادن یک لامپ در پشت سر مدل ، به طوری که روی آن به طرف زمینه باشد و قسمتی از آن را روشن کند و در نواحی دیگر در تاریکی بماند ، نتیجه بسیار جالبی گرفته خواهد شد . در این تقسیم (تاریکی – روشنی) لازم است توجه داشت که نواحی روشن مدل در روی قسمتهای تاریک زمینه و برعکس واقع شود تا تصویر واضح و گیرا باشد و اطراف سر و صورت کاملا از زمینه جدا گردد .
نکته : عکاس باید اطلاعاتی از قبیل پررنگی و کمرنگی لبها ، سایه دور چشمها و نظایر آن از نقطه نظر فنی و تاثثیر آن بروی فیلم و کاغذ داشته باشد . در خیلی از استودیوهای بزرگ یک متخصص آرایش این کار دقیق و ظریف را که خود هنری است ، انجام میدهند .

تکنیک نور در پرتره :

بی شک مهمترین و مشکلترین مسئله ای که عکاس با آن روبرو است نورپردازی میباشد ، زیرا آنچه ارزش مدل را به جلوه درمی آورد جز نور چیز دیگری نیست . هر پرتره به طور کلی به دو نوع نور احتیاج دارد :

1- نور عمومی :

که همه جای مدل را در روشنایی لطیف و ملایم و بدون سایه های کشیده غوطه ور میسازد . این نور توسط سافت باکس ها یا کاسه های استاندارد استفاده میشود .2- نور اختصاصی یا محلی : که فقط به نقاط لازم و مورد توجه تابانده میشود و تنها همانجا راروشنایی بیشتری میبخشد ، مانند کناره های چهره ، موها ، دستها و غیره . چنین نوری رامنحصرا از پروژکتورهای اسپات که نورشان از یک عدسی میگذرد میتوان به دست آورد . اگر نور عمومی به تنهایی مورد استفاده قرار بگیرد ، حاصل آن عکسی تخت و مسطح و خالی از عمق خواهد بود . برای نشان دادن برجستگی ها و القای حجم و بعد سوم به بیننده ، استفاده از نورهای اختصاصی و محلی ضروری است . به طور کلی میتوان گفت که معمولا نور عمومی مدل را از روبرو روشن میکند ، در حالی که نورهای اختصاصی از کناره ها به طور مایل و یا از بالای سر به آن میتابند . منابع نور را گاهی با صفحات منعکس کننده ، از کاغذ و یا پارچه سفید ، میتوان تکمیل کرد و با این وسیله ، میتوان بدون افزودن چراغهای بیشتر ، بعضی سایه ها را ملایمتر کرد . برای این منظور از روشنایی روز که از پنجره به داخل اتاق راه می یابد ، نیز ممکن است استفاده کنید . فقط فراموش نکنید که وقتی نور طبیعی و نور مصنوعی با هم بکار برده میشوند ، از لحاظ تعادل آن دو با هم ، اشکالات زیادی پیش می آید .

حالتهای نور

1) نور روبرو : تصویری کاملا مسطح و بی عمق و حجم ایجاد میکند که به ندرت نتیجه رضایت بخشی به بار می آورد .

2) نور جانبی یا مایل : برجستگیهای صورت را خوب نشان میدهد ولی قسمتی از چهره در تاریکی میماند و نیاز به صفحه منعکس کننده به شدت احساس میشود . در صورت حفظ توازن سایه روشنها و خودداری از زیاده روی در عمل رفلکتورها به طوری که فقط سایه ها در حد لزوم روشن گردد ، تصویر قابل قبولی به دست خواهد آمد.

3) نور مماس : برای بعضی از مشق های چهره ، در وضع نور مایل تا حدی میتوان پیش رفت که فقط نیمی از صورت را روشن کند و با آن مماس شود . در حقیقت وضعی شبیه ضدنور ایجاد میشود که برای چهره مردان مناسبتر است .

4) نور پایین : نظیر آن را در صحنه های تئاتر میتوان دید . یگانه منبع نور در برابر مدل تقریبا روی زمین قرار می گیرد و او را از پایین به بالا روشن میکند و به کلی حالت صورت را تغییر میدهد .

پرتره با (1) لامپ :

با یک لامپ تنها جز به سیاه مشقهایی از چهره نمیتوان پرداخت . برای ملایم کردن سایه های شدیدی که از نور یک تک لامپ ایجاد میشود از صفحات منعکس کننده یا پنجره ای که در نزدیکی باشد میتوان کمک گرفت .

پرتره با (2) لامپ :

استفاده از دو لامپ در صورتی که از یک صفحه منعکس کننده نیز کمک گرفته شود ، برای بدست آوردن تصویری برجسته و با عمق ، امکانات فراوانی فراهم میکند . اساس کار ، ایجاد تعادل و توازنی است در میان آنها ، به طوری که حتما یکی بر دیگری برتری داشته باشد . این دو نور هیچگاه نباید با هم مساوی باشند .
پرتره با (3) لامپ :

با داشتن سه منبع نور تقریبا میتوان گفت که وسایل کار تکمیل شده است و با آنها به راحتی و بدون احساس کمبود میتوان به کار پرداخت . مخصوصا اگر یک صفحه رفلکتور نیز به آنها اضافه شود . اکثر عکاسان با سه شاخه نور کار میکنند و در نهایت به نتیجه دلخواه میرسند . سافت باکس (نور اصلی) ، چتر (نور سایه پرکن) و اسنوت (نورپردازی موها و …)

444

الف) نور روبه رو : هیچ سایه ای ندارد و تصویر را 2 بعدی و تخت نشان میدهد
ب) نور بالا : کلیه قسمتها به غیر از زیر شیء را روشن میکند و برای نشان دادن بعد بسیارعالی اس
ج) نورپشت : حالتی دراماتیک دارد و برای نشان دادن فرم اشیاء استفاده میشود ، ولی بعد را از بین میبرد
د) نور جانبی : فقط حاشیه ای در کنار را روشن میکند که در پرتره برای جداسازی شانه از پشت زمینه استفاده میشو
بهترین روش نورپردازی ، نوردهی از بالا و کنار سوژه می باشد که تمامی بافت و جزئیات شیء را نشان میدهد

چیدمان فلاش ها

نور اصلی (Main Light) : این نور یک طرف سوژه را پر کرده و در طرف دیگر سایه هایی بوجود می آورد . نور اصلی را کمی بالاتر و در یک سمت دوربین میگذاریم که اکثرا درسمت راست قرار می گیرد و باید درمحلی باشد که کاملا صورت را بپوشاند نور مکمل (Fill Light) : این نور برای روشن کردن قسمتهای سایه مثل گوشه سر ، موهای سمت چپ ، زیر بینی و زیر چانه استفاده میشود . محل قرارگیری این فلاش بروی محور فرضی لنز به سوژه و بالاتر از لنز میباشد . اکثر عکاسان از چترها برای نور مکمل استفاده میکنند . نکته مهم اینکه میزان قدرت فلاش مکمل باید کمتر از فلاش اصلی باشد و عکاسان همیشه قدرت آنرا نصف قدرت فلاش اصلی قرار میدهند .
نور موها (Hair Light) : از این نور برای نورپردازی موها ، خط شانه ، نواحی سر و … استفاده میشود و زاویه تابش آن عمود یا مایل است . این نور در پشت پرده و روی سه پایه های بلند قرار می گیرد و یا حتی میتواند از کنار با بازوهای متحرک استفاده شود . چون این نورها از دهانه های تنگ نوردهی میکنند ، برای کم کردن شدت نور و کاهش کنتراست آن ، از گرید اسپات (شانه عسل) استفاده میکنند . تنظیم این نور باید طوری باشد که با نور اصلی تداخلی نداشته باشد و فقط لبیه کت ، شانه ، بالای موها و … را روشن کند .
نور پشت زمینه (Background) : برای روشن کردن پشت زمینه و یا پرده از کاسه های مخصوص پرده استفاده میکنند . این نور در روی سه پایه های کوتاه ، در پایین و مابین سوژه و پرده قرار می گیرد و محل قرارگیری آن باید طوری باشد تا در نورهای اصلی دخالتی نداشته باشد . این نور جلوه ای خاص به پرده میدهد و زمانی که موضوع به پرده یا پشت زمینه نزدیک است ، میتواند سوژه را از پشت زمینه جدا کند .

555

مشکلات در عکاسی پرتره و راه حل آن

مشکلات چگونگی اصلاح یا تبدیل به شرایط ایده آل
سر گرد : سوژه نسبت به دوربین نیمرخ یا بهتر از آن سه چهارم رخ ، ارتفاع دوربین بالاتر از سطح چشم های سوژه صورت باریک : سوژه نسبت به دوربین تمام را ، نور اصلی در ارتفاع پایین
صورت مثلثی : سوژه تمام رخ ، دوربین پایین تر از سطح چشمها ، فاصله کانونی کم عمق ، ارتفاع نور اصلی پایین تر از سطح چشم های سوژه
صورت مربعی : سوژه نسبت به دوربین سه چهارم رخ یا نیم رخ ، دوربین در سطح بالاتر از چشم های سوژه ، نور حاشیه ای از بالا برای شانه ها و گردن ، استفاده از لنزی با فاصله کانونی کمتر و عمق میدان بیشتر تا سوژه کوچکتر به نظر بیاید ، ارتفاع نور اصلی از زاویه ی 45 درجه (اریب)
چانه پیش آمده : سوژه نسبت به دوربین تمام رخ ، سر متمایل به جلو (در صورتی که پیشانی بلند و قوس دار نباشد ، اگر بلند بود از نورپردازی دو نیم کننده استفاده میکنیم) ، ارتفاع نور در مورد چشم های تنگ پایین تر و در مورد چشم های درشت بالاتر از سطح چشم های سوژه ، نورپردازی از کنار
چانه پهن : سوژه نیمرخ ، نورپردازی کناری از جلو ، سر اندکی رو به جلو ، دوربین در سطح چشمها
چانه دوتایی : سوژه تمام رخ ، دوربین در سطح بالا ، سر متمایل به عقب ، چانه را بالاتر دهید
برآمده بودن لب پایین : سوژه سه چهارم رخ یا تمام رخ ، نورپردازی از جلو در سطح پایین ، دوربین در سطح چشم
لب و دهان : عموما در پرتره ای با ساختار هنری بهتر است که دهان بسته باشد . لبخند نباید تحمیلی باشد و گونه ها را چروکیده نکند ، لبها هم بهتر است مرطوب باشد تا روشنتر به نظر بیاید
چشمان خیلی بزرگ (درآمده) : ارتفاع نور اصلی در سطح بالاتر از چشم در نتیجه مثلث نور تشکیل میشود
چشم های گود افتاده : نورپردازی از جلو از ارتفاع هم سطح با چشم ها یا حتی پایین تر ، سر کمی متمایل به عقب ، استفاده از نسبت نور پایین (کنتراست کم)
چشم های باریک : سر متمایل به جلو و پایین تا بالای چشم بیشتر نشان داده شود و پهنتر به نظر برسد
چشم های درشت : سوژه تمام رخ ، نورپردازی اریب از بالا ، نگاه چشم ها مستقیم به لنز دوربین
چشم های کوچک : سوژه تمام رخ یا سه چهارم رخ ، دوربین در سطح پایین ، نگاه چشمها مستقیما به جلو ، سر متمایل به جلو (البته در صورتی که پیشانی بلند و قوس دار نباشد) ، ارتفاع نور اصلی پایین تر
گردن کوتاه : سه چهارم رخ ، نور حاشیه ای خفیف از پایین شانه متمایل به عقب ، ارتفاع نور اصلی بالاتر
گردن بلند : سوژه تمام رخ ، نورپردازی از ارتفاع بالا ، سر اندکی متمایل به جلو ، دوربین در ارتفاع بالا
گونه های گود افتاده با استخوان برجسته : سوژه تمام رخ نسبت به دوربین ، نورپردازی نرم از جلو و در سطح چشمها ، سر کمی متمایل به عقب
گونه های گوشتی آویزان : سوژه نیم رخ نسبت به دوربین ، نورپردازی نرم و اریب از سطح چشم ها (مثلث نور کشیده به شکل هفت) ، دوربین در سطح بالا با لنز واید ، سر کمی متمایل به عقب
بینی پهن با سوراخ های گشاد : سوژه نیمرخ نسبت به دوربین ، نورپردازی اریب دوربین در سطح بالا
بینی گرد و چاق : سوژه نیمرخ ، نورپردازی از جلو ، ارتفاع نور بالاتر از سطح چشمها ، منبع نور اصلی طوری باشد که سایه را در همان طرف که قوس بینی وجود دارد ایجاد کند
بینی بلند : سوژه تمام رخ ، نورپردازی در سطح چشمها ، دوربین در سطح پایین
بینی کوچک سربالا : سوژه تمام رخ یا سه چهارم رخ ، ارتفاع نور در سطح بالا ، ر متمایل به جلو
بینی عقابی (قوزدار) : از سوژه تمام رخ عکاسی کنید ، دوربین پایین تر از سطح چشمها ، ارتفاع نور در سطح پایین
گوش های بیرون آمده : تنها یک گوش در عکس نمایان شود و گوش دیگر در پشت سر مخفی شود و یا یک گوش در سایه قرار گیرد
پیشانی گرد : سوژه تمام رخ ، نورپردازی نرم از جلو ، ارتفاع نور اصلی در سطح بالا
پیشانی کوتاه پهن : سوژه نیمرخ یا سه چهارم رخ ، نورپردازی مستقیم از بالا ، سر متمایل به جلو ، دوربین در سطح بالا
سر بی مو : ارتفاع نور اصلی و دوربین در سطح پایین ، بالای سر را بازمینه مخلوط کنید ، از نورپردازی برای سر و مو هرگز استفاده نکنید
بازتاب نور فلاش در عینک : سر را مقداری پایین یا بالا دهید تا بازتاب از شیشه های عینک خارج شود ، مکان فلاش سایه پرکن را تغییر دهید ، بازتاب ها را رتوش کنید ، شیشه های عینک را دربیاورید ، استفاده از فیلتر پلاریزه ، استفاده از نورهای ملایم شده (مثل SOFT BOX)

هنری کارتیر برسون که از عکاسان بزرگ پرتره و خبری است ، می گوید :عکاسی پرتره عکس العمل سریعی است که اندیشه را ترسیم میکند . پس
تکنیک ، وسیله ای در خدمت شما برای رسیدن به هدف است . هیچ قاعده ی لازم الاتباعی برای نورپردازی وجود ندارد و تنها بینش عکاس است که مهم است . مهم به تصویر کشیدن یک پرتره خوب است و هیچ تعارضی میان هنر و تکنیک وجود ندارد . هیچ ایرادی ندارد ، چنان چه تنها با استفاده از یک
منبع نور به نتیجه دلخواه برسید .

فلاش های سرخود دوربین :
این فلاشها هیمشه در دسترس شما میباشند ، اما همیشه کم قدرت و نیز هستند . آنها باطری های دوربین را خالی میکنند و معمولا سبب قرمزی چشم شده و نور تخت و بی روحی را ساطع میکنند . بهترین استفاده آنها موقعی است که به عنوان نور پرکننده در هوای آزاد بکار رفته باشد . زاویه پوشش این فلاشها همیشه به اندازه کافی وسیع نیست و اگر در حال استفاده از یک زوم زاویه باز باشید ، اطمینان حاصل کنید که فاصله کانونی خود را بازتر از زاویه پوشش فلاش تعیین نکنید . مگر اینکه بخواهید عکسی با نوردهی نرمال در یک دایره مرکزی و حاشیه های تیر داشته باشید . سایبانهای لنز و یا هود که با بسیاری از عدسی های زوم ارائه میشوند ، ممکن است هنگام استفاده از فلاش سرخود دوربین باعث پوشیده شدن بخش تحتانی تصویر از یک سایه به شکل نیم دایره گردند . برای بررسی افت نور و سایه های ناخواسته ، سعی کنید بطور مستقیم از یک دیوار صاف با فاصله
های کانونی گوناگون عکس بگیرید و همچنین برای از بین بردن سایه ها میتوان هودلنز را باز کرد . فلاش سرخود موقعی که به محور مرکزی عدسی بیش از اندازه نزدیک باشد باعث بروز پدیده آشنای قرمزی چشم میشود . نوری که از فلاش ساطع میشود ، وارد چشم شده و رگهای خونی سطح شبکیه را روشن میکنند که متعاقبا در تصویر ثبت میگرد .ویژگی کاهش قرمزی چشم در بیشتر دوربینها ارائه میگردد . عملکرد این ویژگی معمولا به صورت
ساطع کردن یک یا چند برق فلاش پیش از برق فلاش اصلی است که باعث بسته تر شدن مردمک چشم میشود . اما در عین حال باعث بسته تر شدن پلکهای موضوع نیز میگردد . برای این مشکل میتوانید از سوژه بخواهید که مستقیما به لنز نگاه نکند و یا از سیستم کاهش قرمزی چشم دوربین
استفاده کنید . در بعضی مواقع میتوان از نرم افزارهای گرافیکی نیز بهره گرفت .(Photoshop) فلاش سرخود دوربین باعث ساطع شدن یک نور تخت و بی روح میشود که قادر به آشکار شدن فرم و بافت نیست . علیرغم این نکته های منفی ، فلاش سرخود به عنوان منبع نور پرکننده ، برای پر کردن سایه های شکل گرفته در مواقعی که موضوع پشت به نور اصلی قرار دارد ، منبع بسیار مفیدی است . فلاش سرخود ظاهر ضدنور پرتره را تغییر میدهد ، اما ارزش تجربه کردن برای رسیدن به تعادل نوری که ترجیح میدهید را دارد .شیوه ای که همواره مورد قبول عکاسان برای کاستن کیفیت نوری خشن تمام رخ فلاش سرخود دوربین است ، گرفتن یک دستمال یا پارچه سفید در مقابل لامپ فلاش میباشد . با اینکار نه تنها میزان بازدهی نور فلاش کاهش می یابد ، بلکه کیفیت نور ، پخشیده تر نیز میشود . البته لوازم جانبی بسیاری از فلاشها ، در بازار عرضه شده است که کار عکاسان را راحت تر کرده . مثل یک صفحه پلاستیکی سفید رنگ که در روی فلاش نصب میشود .در چند ماه گذشته شرکتی اقدام به ساخت سافت باکسی کوچک به ابعاد 4×3 سانتیمتر کرده است که مستقیما روی فلاش قرار می گیرد و بهترین وضعیت نوری را ارائه می کند . مصرف کنندگان فلاش های الکترونیک ، دریافته اند هنگامی که فلاش با زاویه به سقف دیوار نزدیکی بتابد ، بازتاب نور آن از آن سطح دارای کیفیت بهتری میشود ، که به این تکنیک پرپرکردن نور می گوئیم . اما چون این نور قادر نیست به طور کامل بازتاب شود و باید مسافتی را طی کند و به موضوع برسد ، میزان برون دادن این فلاش باید توسط باز کردن دریچه دیافراگم قدری جبران شود . سیستم های نورخوانی یک پارچه امروزی در فلاشها ودوربینها با خواندن میزان روشنی نور ، نیاز به تخمین برای جبران نور انعکاسی را رفع میکنند . طبیعی ترین نور که فاقد سایه های خشن و لکه های روشن داغ نامطلوب است ، نور فلاشی است که هم پخشیده و هم بازتاب شده باشد . راه حل دیگر این مسئله ، استفاده از گزینه جبران فلاش در منوی دوربین است که با کم کردن میزان فلاش به سمت (-) بدست می آید و میتوانیم توان و قدرت فلاش را کمتر کنیم و نوری ملایمتر بدست آوریم .

666

ترک یک پاسخ