عکسچاپ
section background
دیافراگم یا روزنه (میدان وضوح)

دیافراگم یا روزنه (میدان وضوح)

علاوه بر پرده مسدود کننده ، برای کنترل مقدار نوری که از عدسی میگذرد ، پرده دیگری بنام دیافراگم وجود دارد که از تیغه های نازک فلزی ساخته شده و مانند مردمک چشم ، کوچک و بزرگ یا تنگ و گشاد میگردد . با این عمل نور کمتر یا بیشتر به داخل دوربین راه می یابد .

به خاطر داشته باشید که وظیفه دیافراگم فقط کنترل نور نیست و میزان عمق میدان نیز به عهده آنست اگر توجه کرده باشید ، وقتی به نقطه ای نگاه میکنید فقط آن نقطه را واضح می بینید و آنچه در فاصله های نزدیکتر و دورتر است ناواضح و شبح گونه به نظر میرسد . برای واضح دیدن هر یک از این نقطه ها ، عدسی چشم تغییر حالت میدهد تا با فاصله جدید انطباق پیدا کند و نسبت به آن تنظیم شود . در دوربین عکاسی نیز چنین وضعی وجود دارد و برای هر فاصله ای باید تنظیمی به عمل آورد تا تصویری واضح و دقیق به دست آید . این عمل با عقب و رفتن عدسی و تغییر فاصله آن نسبت به سطح تصویر (سطح فیلم) انجام میگیرد .

تیغه های فلزی و یک حلقه چرخنده این تیغه را تنظیم میکند و با چرخش به راست یا چپ سبب باز و بسته شدن آن میگردد . در تمام دوربینها اعداد روزنه ها ثابت هستند . و اعدادی که برابر یک شاخص ثابت میگذرند درجه های دیافراگم را نشان میدهند .

درجه های استاندارد دیافراگم : (4/1_2_8/2_4_6/5_3/6_1/7_8_10_11_16_22_36 )

که در این درجه ها کوچکترین عدد نشانه گشاده ترین دهانه است و هرچه اعداد بزرگتر شوند ، نشان دهنده دیافراگم بسته تری خواهد بود . این اعداد را با حرف f (f number) نشان میدهند .

درجه های دیافراگم چنان محاسبه و تنظیم شده اند که اگر دیافراگم یک درجه بسته تر شود مقدار نوری که از آن میگذرد نصف و اگر یک درجه بازتر گردد ، دوبرابر خواهد شد . مثلا نوری که از دیافراگم f: 11 میگذرد نصف f: 10 و دو برابر f: 16 است .

در نتیجه مقدار نوری که در سه وضع زیر به فیلم میرسد یکسان خواهد بود :

60/1 ثانیه با f:8        =       30/1 ثانیه با f:10      =     15/1 ثانیه با f:11

 

در اینجا سوال زیر پیش می آید :

در حالی که ما میتوانیم با دیافراگم بازتر مدت زمان کوتاهتری به فیلم نور بدهیم و با سرعت بیشتری عکس بگیریم ، بستن دیافراگم که موجب کاهش سرعت میشود ، چه فایده و نتیجه ای میتواند داشته باشد ؟

برای این سوال باید بدانیم میدان وضوح چیست و با افزایش و کاهش عمق میدان آشنا باشیم .

 

میدان وضوح :

میدان وضوح منطقه ای است که در پس و پیش فاصله تنظیم شده وجود دارد . بهتر است قبلا توضیحی در مورد مفهوم وضوح بدهیم :

تصویر وقتی واضح است که نقطه های آن حقیقتا به شکل نقطه درآمده باشد و زمانی ناواضح است که نقطه ها در میان لکه های کوچک کم و بیش گسترده ای غوطه ور باشند . این لکه ها را دایره های ابهام مینامند .

وضوح تصویر به عوامل گوناگونی بستگی دارد : از قبیل کیفیت عدسی ، بستگی یا گشادی دیافراگم و مخصوصا دقتی که در انتخاب فاصله تنظیم به عمل می آید . این بدان معنا است که قواعد و اصول عمق میدان را باید به دقت مورد مطالعه قرار بدهیم .

کاهش عمق میدان :  

کاهش عمق میدان باعث میشود تصویر تنها در فاصله محدودی شفاف بیافتد و بقیه تصویر ، مات یا غیر واضح شود . از این حالت در عکاسی از چهره یا مواردی که قصد داریم سوژه اصلی را از زمینه جدا کنیم استفاده میشود . برای این منظور باید از دیافراگم های بازتر (f کوچکتر) استفاده کرد

نکته : برای کاهش عمق میدان ، نزدیک شدن بیشتر به سوژه یا زوم روی آنها نیز موثر است .

افزایش عمق میدان :

افزایش عمق میدان ، سبب میشود تمام تصویر ، چه در پیش زمینه و چه در پشت زمینه ، شفاف و واضح بیافتد . در عکاسی از مناظر میتوان از این حالت استفاده نمود . برای این حالت کافیست از کوچکترین اندازه های دهانه دیافراگم (f بالا) استفاده کرد ، در صورت امکان از سوژه فاصله گرفت و دوربین را در حالت واید یا غیر زوم قرار داد .

برای واضح شدن تمام تصویر در این حالت لازم است ، فاصله میان دوربین و دورترین محلی را که میخواهید در تصویر شفاف بیافتد ، به 3 قسمت تقسیم کرده و دوربین را در فاصله (یک سوم 3/1) از خودتان فوکوس نمائید .

هرگاه امکان تعویض عدسی دوربین وجود داشته باشد ، ما خواهیم توانست بر عمق میدان مسلط شویم . اگر بخواهیم همه پلانهای تصویر واضح باشد بهتر است از یک عدسی با فاصله کانونی کوتاه (زاویه باز) و دیافراگم بسته استفاده کنیم . برعکس ، اگر بخواهیم موضوعی را از زمینه شلوغ آن جدا کنیم ، کافی است از یک عدسی با فاصله کانونی بلند (تله فتو)و دیافراگم باز کمک بگیریم .

جداسازی یک موضوع واضح مانند چهره انسان ، از اطراف و جوانب محو آن ، کاری است که حال و هوای شاعرانه به تصویر میبخشد و در عین حال یکی از شیوه های عکاسی خوب محسوب میشود

به یاد داشته باشید که به هنگام تغییر دیافراگم جهت کاهش یا افزایش عمق میدان ، تاثیر مستقیم بروی شاتر میگذارید و باید میزان سرعت شاتر و نوردهی توسط آنرا نیز در نظر داشته باشید .

 

یادآوری :

برای افزایش عمق میدان معمولا بهتر است از حالت  Apertur (که در اکثردوربینها  با کلمه  (  A مشخص شده استفاده کنید و دیافراگم را روی بسته ترین حالت قرار دهید . در این صورت دوربین به منظور نوردهی مناسب سرعت شاتر را به صورت اتومات تنظیم میکند . اگر دوربین شما امکان تنظیم دستی (حالت وضعیت A) را ندارد ، برای افزایش عمق میدان میتوانید از ترفندهای زیر استفاده کنید :

  • در نور زیاد خورشید عکاسی نمائید ، در این حالت دوربین دیافراگم را روی بسته ترین حالت قرار میدهد . برای اینکه کاملا این مسئله را متوجه شوید مثالی میزنیم : اگر با چشمان خود رو به محلی پر نور یا به سمت خورشید نگاه کنید ، خواهید دید که ناخودآگاه چشمان شما بسته میشود و دقیقا این حالت در دوربین شما رخ میدهد که نورسنج داخلی دوربین هرگاه به سمت محلی پر نور نشانه رود ، دیافراگم را جهت وارد شدن نور کمتر ، تنگتر میکند .
  • لنز را از حالت زوم خارج کرده و به صورت WIDE درآورید . اگر دوربین شما قابلیت تعویض لنز را دارد میتوانید با جابه جایی لنز این حالت را اجرا کنید .
  • از سوژه فاصله بگیرید .در موضوعات قبلی گفته شد که ، وقتی لنز دوربین روی موضوعی نزدیک متمرکز میشود (فوکوس کردن که در فصل بعدی با آن آشنا میشوید) ، دیافراگم باز شده و پشت سوژه را مات میکند . پس برای عکس این عمل ، فوکوس را در فاصله دورتری انجام میدهیم و از سوژه مورد نظر فاصله میگیریم .

با اندکی تمرین کردن به راحتی میتوانید کاملا با عمق میدان توسط تغییر دیافراگم آشنا شوید ، از هر سوژه ای میتوانید استفاده کنید ،حتی اگر موضوعتان یک تکه سنگ کوچک باشد .

ترک یک پاسخ